Luchtdruk en migraine: wat weten we er echt van?

"Ik voel het weer aankomen." Wie migraine heeft, kent de zin. En het is meer dan een gevoel: onderzoek laat zien dat een deel van de mensen met migraine reageert op dalingen in de luchtdruk. Hoe dat zit, waarom het per persoon verschilt, en hoe je het bij jezelf nagaat.

Wat luchtdruk is, en waarom hij verandert

Luchtdruk is het gewicht van de lucht boven je, gemeten in hectopascal (hPa). Bij ons schommelt hij meestal tussen de 990 en 1030 hPa. Een hogedrukgebied brengt rustig, helder weer; komt er een depressie aan, dan zakt de druk, soms met tien tot vijftien hPa in een dag. Die daling gaat vooraf aan de regen en de wind. Dat is precies het moment waarop veel mensen met migraine zeggen dat ze het voelen: de dag vóór de bui, niet de bui zelf.

Wat onderzoek laat zien

Weer staat al decennia in de top van zelfgerapporteerde migraine-triggers. In een bekend Amerikaans onderzoek uit 2004 noemde ongeveer de helft van de deelnemers het weer als uitlokker, en bij ruim een derde bleek dat ook uit de meetgegevens, met luchtdrukveranderingen als de meest voorkomende factor.

Japanse onderzoekers hebben het daarna preciezer bekeken. Zij lieten mensen met migraine een dagboek bijhouden en legden dat naast de luchtdruk van hun woonplaats. Aanvallen kwamen vaker voor als de druk op de dag van de hoofdpijn duidelijk lager lag dan daarvoor, in de orde van vijf hPa of meer. Een vervolgstudie vond het meeste effect bij dalingen van zes tot tien hPa onder het gemiddelde. Kleine schommelingen, ter grootte van een gewone weersomslag, waren dus genoeg.

Een overzichtsartikel uit 2019 zette de studies naast elkaar. De rode draad: het verband bestaat, en het is persoonlijk. Bij de één telt de daling, bij de ander de snelheid ervan, en bij weer een ander speelt de luchtdruk nauwelijks een rol. Dat verklaart waarom de ene studie een sterker effect vindt dan de andere, en waarom jouw ervaring anders kan zijn dan die van iemand uit dezelfde straat.

Hoe dat kan werken

De meest gangbare verklaring is dat drukveranderingen inwerken op de bijholten en het binnenoor, en via zenuwbanen het migrainemechanisme in het hoofd aanjagen bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Ook de bloedvaten rond de hersenen reageren op druk. Het brein van iemand met migraine is bovendien gevoeliger voor prikkels van buitenaf in het algemeen: licht, geluid, geur, en dus ook het weer. Vandaar dat een drukdaling vaak samenvalt met andere uitlokkers, zoals een korte nacht of een drukke dag, en het samen net te veel wordt.

Zo ga je het bij jezelf na

Omdat het zo persoonlijk is, geeft je eigen dagboek het beste antwoord. Je hebt daarvoor twee dingen nodig: je aanvallen en de luchtdruk op die momenten. Vroeger betekende dat: elke dag het weerbericht opzoeken en overschrijven. Tegenwoordig zit er een barometer in de meeste telefoons, en die meet de druk precies daar waar jij bent.

Na een paar maanden kun je twee dingen naast elkaar leggen. Hoe vaak daalde de druk in de uren voor een aanval? En hoe vaak daalde hij zonder dat er een aanval kwam? Pas uit die vergelijking blijkt of luchtdruk bij jou een rol speelt. Zie je dat de daling er bij het merendeel van je aanvallen was, dan weet je dat je bij een aankomende depressie extra op je slaap en je rust kunt letten. Blijkt er geen patroon, dan is dat net zo waardevol: dan hoef je je over het weer geen zorgen te maken en kun je je aandacht op andere uitlokkers richten.

In Migrenio

Dit rekenwerk is de reden dat Migrenio bestaat. Bij elke aanval die je logt, legt de app de luchtdruk vast via de barometer in je telefoon, samen met de daling in de uren ervoor. In het scherm Inzichten zie je je aanvallen naast de drukcurve staan, en na genoeg aanvallen vertelt de app het in gewone taal: bij hoeveel van jouw aanvallen de druk daalde, en hoeveel. Dat is een uitkomst die bij jou hoort, uit jouw eigen gegevens.

Wil je een seintje als er een daling aankomt, dan zet je drukmeldingen aan. Migrenio kijkt veertien dagen vooruit en stemt de drempel af op je eigen dagboek: het waarschuwt bij de dalingen die bij jouw aanvallen hoorden. Zo krijg je een melding op het moment dat die voor jou iets betekent, en kun je je dag daarop inrichten. En zoals alles in de app blijven ook deze gegevens op je telefoon.

Bronnen:

• Prince PB, Rapoport AM, Sheftell FD, Tepper SJ, Bigal ME. The effect of weather on headache. Headache. 2004;44(6):596–602.
• Kimoto K, Aiba S, Takashima R, e.a. Influence of barometric pressure in patients with migraine headache. Internal Medicine. 2011;50(18):1923–1928.
• Okuma H, Okuma Y, Kitagawa Y. Examination of fluctuations in atmospheric pressure related to migraine. SpringerPlus. 2015;4:790.
• Headache and barometric pressure: a narrative review. Current Pain and Headache Reports. 2019;23:87. doi:10.1007/s11916-019-0826-5

Migrenio is een dagboek, geen medisch hulpmiddel. De app laat zien wat er in jouw gegevens staat; met vragen over je klachten ga je naar je huisarts of neuroloog.